About Us Register Member LoginAdminMy Profile
 

 News CP

News

Title:

Mga Panlaping Makangalan


 

  > Paunang Salita

  > Mahahalagang Paksa

  > Panlaping Makangalan

  > Panlaping Makauri

  > Panlaping Makadiwa

  > Iba Pang Mga Paksa

  > Ang Talasalitaan

 

TUK-ANAN

Mga PANLAPING MAKANGALAN

 

 

1.   ugat+han, ugat +an, ka+ugat +an, ka+ ugat +han (lugar kung saan ay makikita o matatagpuan ang maraming bagay na tinutukoy ng salitang-ugat) - Asi: ka+ ugat +an, ka+ ugat +han
(Ang han ay ginagamit lamang kung ang salitang-ugat ay nagtatapos sa patinig at ito ay binibigkas ng malumanay o mabilis.)

halimbawa:                                               

batuhan - kabatuan, kabatuhan

damuhan - kahilamnan (kahilamononan)

 

2.   ugat +an, ugat +han (ginaganapan, pinaglalagyan, kagamitan) -  Asi: ugat +an, ugat +han

halimbawa:

takbuhan - rayaganan

aralan - arayan

languyan - ranguyan

lagayan - butangan

bigasan - bugasan

salaan - sayaan

 

3.   ka+ugat (kasama sa, may katulad na)- Asi: ka+ugat

halimbawa:

kadugo - karugo

kakulay - kakolor

katrabaho - katrabaho                       

kaklase - kaklase

kalaro - kaidamo

 

4.   ka+ugat +an, ka+ugat +han (estado, katangian, diwa, katuwang sa pagganap) -  Asi: ka+ ugat, ka+ ugat +an, ka+ ugat +han

halimbawa:

katalinuhan - kaayuhan, kaayo

kabutihan - kabootan, kaboot

katanyagan - kabantugan, kabantog

kalungkutan - kasuboan, kasubo

kakwentuhan - kaestoryahan, kaestorya

kabiruan - kaintrimisan, kaintrimis

 

5.   ka+ugat+an, ka+ugat +han (kasagsagan, kasukdulan, pinakagitnang bahagi, pangkat, pook) -  Asi: ka+ ugat+an, ka+ ugat +han

halimbawa:

kailaliman - kairayuman

kainitan - kainitan

kalakasan - kakusogan

kabundokan - kabaguntoran

kawayanan - kakwadanan

kapuluan - kapuyoan

kabahayan - kabayayan

kabukiran - kabukiran

 

6.   ugat+in, ugat+hin (karaniwang gamit, relasyon)- Asi: ugat+on, ugat+hon

halimbawa:

inumin - inumon

babasahin - babasahon

kakainin - kaonon

tiyuhin - tatangon

 

7.   in+ugat, u+in+gat (ginawa sa)- Asi: in+ugat, u+in+gat

halimbawa:

kinilaw - kinilaw

inihaw • sinugba, inasay

pinirito - pinirito

 

8.   magka+ugat (magkasama sa, magkapareho ng) - Asi: magka+ugat

halimbawa:

magkatrabaho - magkatrabaho

magkaklase - magkaklase

magkakulay - magkakolor

magkalaro - magkaidamo

magkasayaw - magkasabay

 

9.     mag+ugat (relasyon) - Asi: mag+ugat

halimbawa:

mag-ama - magtatay

magkapatid - maghali

magpinsan - magpinsan

 

10. pa+ugat (gamit para matupad ang diwa ng salitang-ugat, ipinapagawa) -  Asi: pa+ugat 

halimbawa:

patalastas - pasador

paunawa - paintindi

patubo - pagana

paluto - payuto

pasabi - pasiling

pabaon - pabayon

 

11. pa+ugat +an, pa+ugat +han (ginaganapan) -  Asi: pa+ugat +an, pa+ugat +han  

halimbawa:

pagawaan - pahumanan

palakihan - paragkuan

paaralan - paarayan

 

12. pa+ugat +an, pa+ugat +han (paligsahan) -  Asi: pa+ugat+ugat+an, pa+ugat+ugat+han 

halimbawa:

palakasan - pakusogkusogan

pataasan - pataastaasan

pagalingan - paayuayuhan

 

13. pag+ugat (paggawa sa kilos na tinutukoy ng salitang-ugat) - Asi: pag+ugat 

halimbawa:

pag-asa - pagyaom

paglisan - paghalin

pagsulat - pagsuyat

 

14. pagka+ugat (kalikasan ng tao/bagay, paraan ng pagganap) - Asi: pagka+ugat 

halimbawa:

pagkatao - pagkatawo

pagkakapatid - pagkahali

pagkaligpit - pagkahipir

pagkagawa - pagkahimo

pagkabutas - pagkabuho

 

15. pang+ugat, pam+ugat, pan+ugat (kagamitan) - Asi: pang+ugat, pam+ugat, pan+ugat  

halimbawa:

pang-ahit - pangsigar

pambabae - pangkabade

pambigkis - pambugkos

pantakal - pantakos

 

16. sang+ugat, sam+ugat, san+ugat (isang) - Asi: sang+ugat, sam+ugat, san+ugat

halimbawa:

sandangkal - sangrangaw

sangkaing - sambangkat

santaon - santuig

 

17. tag+ugat (panahon ng) - Asi: tig+ugat 
halimbawa:

taggutom - tigkuli

tag-ulan - tig-uyan

tag-ani - tigpu-po

 

18. taga+ugat (galing sa) - Asi: taga+ugat, ugat+hon / anhon / anon / non

halimbawa:

tagabukid - tagabukir, bukirnon

tagabayan - tagabanwa, banwahanon

taga-Sibay - taga-Sibay, Sibayanon

taga -Sibale - taga-Sibale, Sibalenhon

taga-Simara - taga-Simara, Simaranhon

 

Medyo kumplikado ang paglalapi ng hon / anhon / anon / non at hindi na tinalakay dito.

 

19. taga+ugat, tagapag+ugat (tagagawa) - Asi: manug+ugat, magug+ugat

halimbawa:

tagalaba - manugbunak,  magugbunak

tagaluto - manugyuto, magugyuto

tagabigay - manugtao, magugtao

tagpagligtas - manuglibre, maguglibre

tagpagdala - manugraya, magugraya

 

 

 


Statistics

 

Hits:

17358

Posted by:

Lyndon Fadri F

Rating:

0 (Rating Scale: 1 = worst, 10 = best)

Email Addr:

rayabrayab@yahoo.com

Added on:

8/9/2005 7:38:51 AM

Comments:

(0) Comments

 

 

Copyright(c) 2005 Ugat Faigao           
(Powered by yCMS - yagster Content Management System, www.cybercrossing.com.ph)